Yenikapı Mevlevihanesi

17. yüzyıl başlarında meydan-ı şerif ile matbah-ı şerif eklenmiş, ikinci postnişin Doğanî Ahmed Dede devrinde şeyhlerin ikameti için bir köşk yapılmıştır.
II. Mahmud devrinde 1817’de (Hicri 1232) mevlevihane yeniden inşa edilmiştir; bu evreyi belirten kitabe bulunmaktadır.
Sultan Reşad döneminde kapsamlı biçimde ele alınmış; Evkaf-ı Hümayun baş mimarı Mimar Kemaleddin tarafından ulusal mimari anlayışıyla, tamamı kârgir asıl yapı 1910’da (Hicri 1328) inşa edilmiştir.
1925’te tekke ve zaviyelerin kapatılmasının ardından yapı bir süre öğrenci yurdu olarak kullanılmış; daha sonra teberrükat deposu işlevi görmüştür.
9 Eylül 1961 yangınında semahane, şerbethane ve türbe bölümleri tamamen yanmış; dedegân hücreleri ile matbah ayakta kalmıştır.
7 Mayıs 1997’de çıkan yangından sonra yapı kullanılamaz hâle gelmiştir.
2005 Eylülünde restorasyon uygulamasına başlanmış; 2005-2007 sürecinde semahane özgün temel izleri üzerinde rekonstrüksiyonla yeniden yapılmıştır.

İstanbul’da XVI. yüzyılın sonunda Mevlânâkapı dışında kurulan, Mevlevî kültürünün gelişiminde önemli yeri olan bir mevlevihanedir.
Kuruluşta semahane, mescid ve dedegân hücreleriyle başlayan zâviye düzeni zaman içinde gelişerek tam teşekküllü bir mevlevihane niteliği kazanmıştır.
Mimar Kemaleddin’in 1910 tarihli müdahalesinde mescid, yüksek tavanlı ve kubbeli olarak yeniden inşa edilmiş; ayrıca minare eklenmiştir.
Mevlevilik içinde irşad ve kültür merkezi olarak öne çıkmış; Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi, Şeyh Galib ve Hamâmîzâde İsmail Dede Efendi gibi isimlerle ilişkilendirilmiştir.
2005-2007 rekonstrüksiyonunda semahane, özgün detaylara dayalı olarak kârgir kütle ve ahşap strüktür örtü sistemiyle yeniden kurulmuştur.