Haydarhane Camii

Haydarhane Camii’nin mescit olarak inşa edildiği ve tekke-hazire birlikteliğiyle işlev gördüğü; yapının erken dönem varlığına dair kayıtların Osmanlı vakıf/defter belgelerinde yer aldığı belirtilmektedir.
1755 yılında (III. Osman dönemi) Nişancı Bıyıklı Ali Paşa’nın vakıf kurduğu; mescidi tefriş ettirdiği ve minber koydurtarak cami işlevini güçlendirdiği aktarılır.
1934 yılına gelindiğinde yapının yıkıldığı ve bu tarihten sonra ibadet yapısı olarak sürekliliğinin kesintiye uğradığı kaydedilir.
20. yüzyılın ikinci yarısında, alandaki son izlerin de 1970’lerde silindiği ve yapının uzun süre fiziksel olarak görünmez hâle geldiği belirtilir.
İBB Miras kapsamında yürütülen çalışmalarda cami eski yerinde yeniden inşa edilmiş, hazire ve bahçedeki 118 mezarın restorasyonu tamamlanmış ve yapı 2022 yılında yeniden ibadete açılmıştır.

Haydarhane Camii, yalnızca bir ibadet mekânı değil; tekke + cami + hazire bileşimiyle, suriçinde mahalle ölçeğinde oluşmuş çok katmanlı dini mekân tipinin belirgin örneklerindendir.
Yapının konumu, Saraçhane çevresinde Horhor Caddesi üzerindeki tarihî ulaşım ve sokak dokusu ile doğrudan ilişkilidir; bu da yapıyı çevresindeki zanaat/ticaret hattı ve yoğun yerleşim dokusu içinde “mahalle odağı” yapan bir unsurdur.
2020’ler sonrası ihya sürecinde, iç mekânda taş duvar–ahşap tavan gibi malzeme tercihleriyle sade bir atmosfer hedeflendiği; hazireye merdivenle çıkılan düzenin, tekke-hazire ilişkisini mekânda okunur kıldığı aktarılır.
Haziredeki 118 mezarın birlikte ele alınıp restore edilmesi, Haydarhane’yi “tek yapı” olmaktan çıkarıp bir bellek alanı (defin, ziyaret, mahalle hafızası) olarak öne çıkarır.