جامع تكية عصمت أفندي
التغييرات التي طرأت عليه بعد بناءه:
- توقفت أنشطة التكية في عام ١٩٢٥م، مما أدى إلى بقاء مجموعة المباني دون صيانة لفترة طويلة، وضعفت وظيفة القسم المبني من الحجر والآجر (كاجير) والذي كان يُستخدم كـ “توحيد خانة”.
- في عام ١٩٥٨م، وعقب إتمام الإجراءات الرسمية، دُمجت وحدات “التوحيد خانة”؛ وحُوّل المبنى إلى جامع بعد إضافة مئذنة ورواق للمصلين المتأخرين (صون جماعة يري).
- أُجريت أعمال ترميم وتنظيم في ستينيات القرن الماضي لتهيئة الجامع للعبادة؛ حيث أُعيد بناء أو تجديد المئذنة (ذات الشرفة الواحدة) باستخدام الخرسانة المسلحة.
- في عام ١٩٩٢م، أُجري تدخل في الجزء الشمالي من جدار الفناء ضمن إطار تنظيم المحيط؛ وأدى ذلك إلى اختفاء بعض العناصر المرتبطة بالجدار خلال تلك العملية.
خصائصه بارزة:
- Yapı, kâgir duvarlı ve kare planlı bir ibadet mekânı olarak tarif edilir; üst örtüde yarım kubbe etkisi veren bir düzenin ve kiremit kaplı bir çatının öne çıktığı belirtilir.
- Harimde mihrap duvar içinde oyularak düzenlenmiş; minber ve vaaz kürsüsü ahşap elemanlar olarak tanımlanmıştır.
- Kadınlar mahfili, son cemaatle ilişkili bir geçiş kurgusu içinde, yapının çağdaş müdahalelerle biçimlenen iç mekân katmanını oluşturur.
- Pencere açıklıkları, harimde yönlere göre farklı sayıda düzenlenmiş olup iç mekânın aydınlatma kurgusu bu dağılımla okunur.
- Tekke alanı içinde yer alması nedeniyle cami, geniş bir avlu/hazire ile birlikte düşünülür; bu avlu düzeni, ibadet mekânını tek başına bir yapı olmaktan çıkarıp “avlu + mezarlık + ibadet” bütününe dönüştüren güçlü bir mimari çerçeve oluşturur.
- İstanbul’daki Hâlidîlik tarihinin erken merkezlerinden biri olması, yapının mimarisini tekke programı (tevhidhâne–harem/selâmlık vb.) ile ilişkili okumayı mümkün kılan tarihî bir arka plan sunar.
