Ataullah Efendi Tekkesi
Yapımından Sonraki Değişiklikler:
- Tekkenin vakfiyesi, bânînin damadı ve halefi Amasyalı Şeyh Ubeydullah Efendi tarafından düzenlenmiştir.
- Tekke, 1868’den itibaren Halvetiyye’nin Şâbâniyye koluna intikal etmiştir.
- 1905’te harap durumdayken Mahmud Sırrı Paşa, tevhidhâne ve türbeyi kâgire çevirterek tekkeyi yeniden ihya ettirmiştir.
- 1925’ten sonra tekke işlevi sona ermiş; yapı metruk kalmış ve zamanla yeniden harap olmuştur.
- 1976’da tevhidhânesi cami olarak kullanılmak üzere çevre sakinlerince tamir edilmiştir; bu süreçte minare ve şadırvan gibi ilâveler yapılmış, meşruta bölümü ortadan kalkmıştır.
Öne Çıkan Özellikleri:
- Tekke, Mehmed Atâullah Efendi Tekkesi, Şeyh Atâ Efendi Tekkesi, Ubeydullah Efendi Tekkesi ve Ahmed Lütfi Efendi Tekkesi adlarıyla da kaydedilmiştir.
- Tekke, tarihî kayıtlarda Kanlıca’dan Kavacık ve Göztepe’ye giden eski dağ yolu güzergâhı üzerinde konumlanır.
- Tevhidhâne, türbe ve harem-selâmlık bölümleri Mihrâbad Caddesi boyunca tek bir kitle halinde sıralanır; yapının kütlesi tuğla hatıllı moloz taş duvar ve kiremit örtülü ahşap çatılarla tarif edilir.
- Tevhidhâne sekizgen planlıdır; basit yarım daire mihrap ve yuvarlak kemerli pencerelerle tanımlanır; tevhidhâneden türbeye kapı ve pencere açıklığı verilir.
- Harem-selâmlık üst katındaki çıkma, tuğla payelerle birlikte “art nouveau” üslûbunda döküm iki sütunla ilişkilendirilir; bu ayrıntı, tekke yapılarında dönemin üslup çeşitliliğini görünür kılan ayırt edici bir unsurdur.
- Hazirede geç devir Osmanlı mezar tasarımı açısından önem taşıyan taşların bulunduğu belirtilir.
