Surp Kevork Armenische Kirche
Yapımından Sonraki Değişiklikler:
- Kilise, Theotokos Peribleptos (Sulu Manastır) adıyla 1031 yılında İmparator Romanos III Argyros tarafından yaptırılmıştır.
- İstanbul’un Osmanlı egemenliğine geçmesinden sonra Fatih Sultan Mehmed tarafından Ermeni Patrikliği’ne tahsis edilmiştir; Patrikliğin ilk merkez kilisesi olmuştur. 1641 yılına dek Ermenilerin patriklik katedrali olarak kullanılmıştır.
- 1660 yangını kiliseyi ağır biçimde tahrip etmiştir; yapı 1722’de Patrik Hovhannes Golod döneminde yeniden inşa edilmiştir.
- 1782 yangınında yapı tekrar zarar görmüştür; ardından 1804’te Patrik Hovhannes XI döneminde onarım görmüştür.
- 1832’de Mimar Hagop Amira Güllabyan ve Mimar Minas Kalfa’nın çalışmalarıyla yeniden onarılmıştır.
- 1866 yangınında kilise ve bitişiğindeki okulların yandığı; sonrasında yerleşkede 1885’te kâgir yeniden inşa süreci yürütüldüğü kaydedilmiştir. Bu yeniden inşa sürecinin mimarı Bedros Nemtze’dir.
- Son restorasyonun 2006’da yapıldığı ve kilisenin Patrik Mesrob II tarafından yeniden ibadete açıldığı belirtilmiştir.
Öne Çıkan Özellikleri:
- Kilise Türkiye Ermenileri Patrikliği’ne aittir.
- Yapı “Sulu Manastır” adıyla da anılır; bu adlandırma, yerleşke yakınındaki ayazma/su kaynağıyla ilişkilendirilir.
- Yapı ve yanındaki manastır, tarihsel süreçte “Theotokos”, “Aya Maria”, “Aya Panayia”, “Peribleptos”, ve “Panayia Peribleptos” adlarıyla da anılmıştır.
- Günümüzdeki yapının, eski bir Bizans kilisesi ve manastırının (Azize Meryem Peribleptos) bulunduğu alanla ilişkilendirildiği belirtilir.
- Yerleşke içinde Sahakyan Nunyan Ermeni Okulu’nun bulunduğu kaydedilir.
- Kilisenin yüksek bir çan kulesi bulunmaktadır.
- “Surp Kevork Ermeni Kilisesi, Mektebi ve Mezarlığı Vakfı”nın 1832 tarihli fermanla kurulduğu bilgisi yer alır.
