Private Fener Griechische Schulen
Yapımından Sonraki Değişiklikler:
- Kurum, kuruluşundan sonraki ilk yüzyıllarda Patrikhane çevresinde farklı yapılarda eğitim vermiş; 1804’te Kuruçeşme’deki Mavrokordatos Konağı’na, 1850’de ise Fener’de Patrikhane karşısındaki Hacı Hanannon Evi’ne taşınmıştır.
- Mevcut anıtsal bina için açılan yarışmada okul mezunu Konstantinos Dimadis’in projesi seçilmiştir.
- Yapının temel kazısı 1875’te başlamış; finansman sorunları nedeniyle temel atma töreni 30 Ocak 1880’de gerçekleştirilmiştir.
- Mevcut bina 1880-1882 arasında inşa edilmiş ve 12 Eylül 1882’de hizmete açılmıştır.
- Yapım kayıtlarında deniz yoluyla malzeme taşıma, hamal, araba ve ince işçilik ödemeleri ayrı kalemler hâlinde yer almakta; bu durum yapının büyük ölçekli ve çok aşamalı bir inşa organizasyonuyla tamamlandığını göstermektedir.
- Okul bahçesinde 1904 yılında bir jimnastik salonu inşa edilmiş; daha sonra bu yapı yıkılmıştır.
- 1903’te okul bünyesine ilkokul öğretmeni yetiştirmeye yönelik klasik filoloji ve pedagoji ağırlıklı bir bölüm eklenmiştir; bu evre, yapının eğitim işlevinin kurum içinde genişletildiği bir dönemdir.
- 1912’de Max Kohl üretimi Foucault sarkacının yerleştirilmesi için binada özel değişiklikler yapılmıştır.
- Cumhuriyet döneminde okul Fener Rum Erkek Lisesi adıyla sürmüş; 1989’da kız öğrencilerin de kabulüyle bitişik Yuvakimion binasındaki öğrenciler ana binaya taşınmış ve kurum günümüzde Özel Fener Rum Ortaokulu ve Lisesi adıyla faaliyetini sürdürmektedir.
Öne Çıkan Özellikleri:
- Kırmızı Okul ve Kırmızı Mektep adlarıyla anılmıştır.
- Okulun kuruluşu 1454 yılına tarihlenir; kuruluş, Fatih Sultan Mehmed’in Ortodoksların kendi dillerinde eğitim yapabilmesine ilişkin fermanı ve Patrik Gennadios ile yapılan anlaşma çerçevesinde gerçekleşmiştir.
- Günümüze ulaşan görkemli bina, Fener sırtlarında hâkim bir tepe üzerine inşa edilmiştir.
- Haliç’in iki yakasındaki yapılar içinde Süleymaniye’den sonraki en büyük yapı olarak tanımlanmıştır.
- Yapı, geniş ve yüksek cephesi, kırmızı ateş tuğlaları ve ortasındaki kubbeli kalın kulesi ile ayırt edilir.
- İnşa sürecine ilişkin kayıtlarda Arnavut, Hırvat, Müslüman ve Rum ustaların birlikte çalıştığı; ırgatbaşı olarak Haco adlı bir Ermeni’nin geçtiği belirtilmektedir.
- Mimari dilde keramoplastik bezeme, polikromi, kademeli kemerler ve çatı tacındaki motiflerle Bizans etkisi güçlüdür; ayrıca Roma, Gotik, Venedik Rönesansı ve Orta Avrupa etkileri birlikte görülür.
- Yapı malzemelerinin çoğu Marsilya’dan getirilmiştir.
- İkinci kattaki tören odasının tavanında antik filozofları içeren freskler ve Ortodoks eğitim geleneğiyle ilişkili figürler bulunur; bu özellikler yapının eğitim yapısı olmanın ötesinde temsil değeri taşıdığını gösterir.
- 1912 tarihli Foucault sarkacın, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki ilk sarkaç olduğu düşünülmektedir.
- Okul, Osmanlı döneminde baştercümanlar, Eflak ve Boğdan beyleri ile patrik ve yüksek din görevlileri yetiştiren bir kurum olarak tanımlanmıştır.
- Zigomolar (baba-oğul), Teofilos Koridaleus, Aleksandros Mavrokordatos, Avgenios Vulgaris ve Konstantin Kumas okulun hocaları arasında sayılmıştır.
- Yapı, büyüklüğü nedeniyle zaman zaman Fener Rum Patrikhanesi ile karıştırılmıştır.
