Ali Rıza Paşa

1854 yılında Artvin’de doğan Ali Rıza Paşa, Gürcistan’ın Atabey hanedanından Mehmed Meded Bey’in oğludur. Aile hattı, Osmanlı-Kafkas sınır dünyasında tanınan Gazi Cafer Paşa torunlarına uzanır.

Erzurum İdâdîsi’nden sonra Mühendishâne’den 1880’de mülâzım olarak çıkmış, ardından Almanya’ya gönderilerek dört yıl topçuluk tahsili görmüştür. Dönüşünde Topçu Mektebi’nde ve Hassa Ordusu Seyyar Topçu Alayı’nda hocalık yapmıştır.

Topçuluk alanındaki uzmanlığıyla öne çıkan Ali Rıza Paşa, bu sahada telif ve tercüme eserler vermiştir. 1897 Osmanlı-Yunan Harbi’ndeki hizmetleri üzerine ferikliğe yükselmiş; Boğazların ve Çatalca’nın tahkimiyle görevlendirilmiştir. II. Meşrutiyet sonrasında Tophane ve Askerî Mektepler Nazırlığı yapmış, Harbiye Nezâreti’ne vekâlet etmiş ve Meclis-i Âyan azalığına tayin edilmiştir. Bir süre Bahriye Nazırlığı görevinde de bulunmuştur.

Ali Rıza Paşa’nın adını hafızalarda asıl yaşatan hadise, 22 Temmuz 1920’de Yıldız Sarayı’nda toplanan Saltanat Şûrası’ndaki tavrıdır. Sevr Antlaşması’nın kabulü için yapılan toplantıda, şûraya katılanlar arasında antlaşmanın kabulüne katılmayan tek isim Topçu Feriki Ali Rıza Paşa olmuştur. Bu tavır, onu Mütareke yıllarının en sembolik ve onurlu askerî şahsiyetlerinden biri hâline getirmiştir.

1920’de Meclis-i Âyan Birinci Reis Vekilliği’ne getirilen Ali Rıza Paşa, ömrünün son yılında da devletin en yüksek meclis kademelerinden birinde yer almıştır. 19 Ramazan 1339’da, Miladî 27 Mayıs 1921’de vefat etmiş ve Fatih Camii Haziresi’ne defnedilmiştir.