Hasan Rıza Paşa

1830’da Lazistan Vilayeti'nde doğan Hasan Rıza Paşa, bugünkü Rize’nin Fındıklı ilçesine bağlı Çağlayan köyündendir. Sicil kayıtlarında Kavaszâde Hasan Rıza Efendi olarak geçer; aile çevresine dair çalışmalarda ise aynı köyden Gavvazzâde ailesiyle ilişkilendirilir. Babası Mehmet Ağa, eski Bağdat valisi Laz Ali Rıza Paşa’nın akrabaları arasında zikredilir.

İdâdî mektebinde Arapça okumuş, Türkçe okuryazar olarak yetişmiştir. Memuriyet hayatına 1853-1854’te Batum Ordu-yı Hümâyun Meclisi ikinci kitabetinde başlamış; ardından Lazistan Mal Müdürlüğü yardımcılığı, Maliye Nezareti kalemleri, Karahisar, Hüdavendigâr ve Van muhasebe görevleriyle taşra maliye idaresinde ilerlemiştir.

Bitlis defterdarlığından sonra 1885’te Bağdat vilayeti defterdarlığına tayin edilmiş; 1889’da Urfa sancağı mutasarrıflığına getirilmiştir. Mutasarrıflık, vilayete bağlı sancakların en üst mülkî idareciliğiydi; bugünkü vali yardımcılığıyla kaymakamlık arasında, fakat dönemin taşra düzeninde geniş idarî yetki taşıyan bir görevdi.

Urfa’dan sonra Niğde ve Burdur mutasarrıflıklarında bulunmuş; 1894’te kendisine mîr-i mîrân rütbesi verilmiştir. “Beylerbeyi” anlamına gelen bu rütbe, 19. yüzyılda yüksek dereceli mülkî-idarî pâye olarak kullanılmıştır. 1896’da emekliliğe sevk edilmiştir.

Hasan Rıza Paşa’nın aile hattı Cumhuriyet dönemine de uzanır. Tek erkek çocuğu olarak bilinen Ahmet Tevfik Yücesoy, 1877’de babasının memuriyeti sırasında Kerkük’te, bazı kaynaklara göre ise Urfa’da doğmuş; Laz Tekâmül-i Millî Cemiyeti’nin ve Türkiye’deki ilk satranç derneği kabul edilen İstanbul Satranç Derneği’nin kurucu başkanı olmuştur.

1904’te vefat eden Hasan Rıza Paşa, Fatih Camii Haziresi’ne defnedilmiştir.