İbrahim Edhem Efendi

1848’de Fatih’te Kumrulu Mescid Mahallesi’nde doğan İbrahim Edhem Efendi, Uşaklı Hâfız Hoca Nasuh Efendi’nin büyük oğludur.

Babası Nasuh Efendi, Fatih Camii dersiâmlarından ve Huzur Dersleri mukarrirlerinden olup Kuleli Vakası sonrasında Limni’de kalebentliğe mahkûm edilen ulema arasında zikredilir. İbrahim Edhem Efendi, Fatih merkezli medrese çevresinin ve son dönem Osmanlı ilmiye hayatının siyasî kırılmalarına temas eden bir aile içinde yetişmiştir.

Hâfızpaşa Mektebi’nde okumuş; Fatih Camii’nde devrin tanınmış hocalarından ders görmüştür. 1876’da babasından icâzet almış, ardından Huzur Dersleri’nde muhatap olarak bulunmuştur. Huzur Dersleri, ramazan aylarında padişah huzurunda yapılan tefsir dersleriydi; dersi takrir eden hocaya “mukarrir”, ilmî müzakereye katılan âlimlere ise “muhatap” denilirdi.

Meslek hayatı özellikle Fetvahâne etrafında şekillenmiştir. Şeyhülislâmlığa bağlı olarak fetva işlerini yürüten bu dairede kâtiplikten fetva metinlerini hazırlayan müsevvidlerin reisliğine kadar yükselmiştir. Kırk yıla yakın süren bu hizmetinin yanında Galata ve Medine kadılıklarında bulunmuş; İstanbul kadılığı pâyesinden sonra Anadolu ve Rumeli kadıaskerliği derecelerine ulaşmıştır.

Çok sayıda talebeye ders verip icâzet bırakan İbrahim Edhem Efendi, 1918’de vefat etmiş ve Fatih Camii Haziresi’ne defnedilmiştir.