İsmail Efendi
Profil özeti
Öne Çıkan Özellikler
Vefat ettiği yaşa nazaran 1790 yılı civarında doğan Gürcü İsmail Efendi, Ahıskalı olup İsmail Nebil Efendi adıyla da tanınmıştır. İstanbul’da ilim neşriyle meşgul olan son dönem Osmanlı âlimlerindendir. Sicill-i Osmânî’de dersiâm olduğu, 1260’ta Hâmise-i Süleymaniye müderrisliğine getirildiği ve devrin fazıllarından sayıldığı belirtilir.
Gürcü İsmail Efendi, Fatih Camii’nde ders veren hocalardandır. Derslerinde özellikle Rûhu’l-Beyân tefsirini takrir etmesiyle tanınmıştır. Rûhu’l-Beyân, İsmail Hakkı Bursevî’nin Kur'an tefsiridir, Osmanlı medrese/tasavvuf çevrelerinde uzun süre okunan temel eserlerden biri olmuştur.
Huzur Dersleri’nde mukarrir olarak bulunmuştur. Huzur Dersleri, Ramazan aylarında Padişah huzurunda yapılan tefsir dersleriydi. Mukarrir ise dersi takrir eden âlime verilen isimdi.
Mefâtîhu’t-Tahkîk adlı eseri Hicrî 1285’te basılmıştır. Bu eser, onun yalnız ders halkalarıyla değil, medrese ilimlerinde kullanılan yardımcı ilimler sahasındaki çalışmalarıyla da tanındığını göstermektedir.
Gürcü İsmail Efendi, 15 Safer 1277’de (Miladî 2 Eylül 1860) yetmiş yaşlarında vefat etmiş ve Fatih Camii Haziresi’ne defnedilmiştir.
Kitabe
O, ebedîdir. Adaşı (Hz. İsmail) gibi Allah'a kurban olarak ansızın dünyadan gitti. Geri dön fermânına hemen canını feda etti. İmtihan edilse, asrın en bilginini bile ilim ve faziletiyle sustururdu. Fatih Camii'nde ilim yaymakla uğraşırdı. Rûhu'l-Beyan tefsirini okuturdu. Padişah huzurunda yapılan dersleri o verirdi. Meclisinde bulunanları dâima bilgisiyle sustururdu. Yaşı yetmişe geldikten sonra göçtü. Allah kabrini nurlandırıp mekânını cennet etsin. Allah'a yakın olmaya gitti, artırmaya gitti diyerek vefat tarihini söyledim: "Gürcü İsmail Efendi Hakk'ın katına can attı." 2 Eylül 1860.
Ruhuna el-Fâtiha.