Kazım Bey

1858-1859 yılında Antalya’nın İbradı kazasında doğan Mehmed Kâzım Efendi, naib Ahmed Hilmi Efendi’nin oğludur. Sıbyan mektebinden sonra Söke Rüşdiyesi’nde okumuş; İstanbul’a geldikten sonra Süleymaniye Camii’nde medrese derslerine devam etmiştir.

Mahkeme kâtipliği sırasında Mekteb-i Hukuk-ı Şâhâne’ye devam eden Kâzım Efendi, 1886’da bu mektepten pekiyi dereceyle mezun olmuştur. Kısa süre sonra Mekteb-i Hukuk müdür muavinliğine, 1891’de ise müdürlüğe getirildi. 1908’deki istifasına kadar uzun yıllar bu görevi sürdürmüş; ömrünün önemli bir kısmı Mekteb-i Hukuk’un idaresi ve öğretim hayatıyla iç içe geçmiştir.

Mekteb-i Hukuk’ta hukuk muhakemeleri usulü, icra hukuku ve ticaret hukuku dersleri vermiş; idare hukuku dersini de vekâleten okutmuştur. Darülfünun Hukuk Medresesi’nde de tatbikat-ı hukukiyye dersleriyle yer almış, hukuk eğitiminin uygulama tarafını temsil eden hocalardan biri olmuştur.

Kâzım Efendi’nin hukuk alanındaki yazılı mirası içinde Telhîs-i Hukuk-ı Mevzûa adlı eseri özellikle dikkat çeker. Bu eserinde hukuk ilmi, kanun yapımı, Şûrâ-yı Devlet, vilayet ve belediye idaresi, mahkemeler teşkilatı, Mecelle, ceza hukuku, hukuk ve ceza muhakemeleri, arazi ve ticaret hukuku gibi geniş bir alanı ele almıştır.

Mahkeme-i Temyiz, ticaret mahkemeleri, Dersaadet istinaf ve bidayet mahkemeleri gibi adlî kurumlarda da görev yapan Mehmed Kâzım Efendi, 1920’de kısa süreyle Adliye Nazırlığı yapmıştır. Adliye Nezâreti, bugünkü Adalet Bakanlığı’nın Osmanlı son dönemindeki karşılığı olup, adalet teşkilatının merkezî idaresini yürütüyordu.

Mehmed Kâzım Efendi, şahidesindeki tarihe göre 19 Temmuz 1336’da (Miladî 1920) vefat etmiş ve Fatih Camii Haziresi’ne defnedilmiştir.