Mahmud Mes'ud Paşa
Profil özeti
Öne Çıkan Özellikler
- 1820'de Amasya'da doğan Mahmud Mes‘ud Paşa, Mekteb-i Harbiye’nin yetiştirdiği ilk kurmay subay kuşağındandır. Harbiye’de Erkân-ı Harbiye sınıfının birincisi olarak mezun olmuş; daha sonra 14 sene boyunca aynı mektepte matematik hocalığı yapmıştır.
- Mekteb-i Harbiye idaresinde de görev alan Mahmud Mes‘ud Paşa, Sultan Abdülaziz devrinde Pangaltı’daki Harbiye binasının tamamlandığı dönemin öne çıkan askerî eğitim yöneticilerindendir.
- 1279’da Erkân-ı Harbiye-i Umûmiye Reisliği’ne getirilen Mahmud Mes‘ud Paşa, uzun yıllar Osmanlı ordusunun merkezî kurmay teşkilatında görev yapmıştır. Bugünkü İstanbul Üniversitesi ana kapısı çevresinde yer alan Dâire-i Umûr-ı Askeriyye’nin inşası da onun tarafından yaptırılmıştır.
- Mahmud Mes‘ud Paşa’nın dikkat çekici yönlerinden biri de Muâhedât Mecmuası adlı antlaşmalar derlemesidir. Osmanlı Devleti’nin yabancı devletlerle yaptığı antlaşmaları bir araya getiren bu çalışma, devlet görevlilerinin antlaşma hükümlerine daha kolay ulaşabilmesi amacıyla hazırlanmıştır.
- I. Meşrutiyet’in ilanına giden süreçte Kanûn-ı Esâsî hazırlıkları çevresinde de adı geçen Mahmud Mes‘ud Paşa, son yıllarında Müşir (Mareşal) rütbesiyle Bâb-ı Seraskerî Muhakemat Dairesi Reisliği yapmıştır. Askerî yargı ve muhakeme işlerinin başındaki bu görevi sırasında Meclis-i Âlî-i Rüesâ Reisliği’ni de yürütmüştür.
- Askerlik vasfının yanında matematikçi kimliğiyle de öne çıkan Mahmud Mes'ud Paşa, Bursalı Tahir Bey'in hatıratında anlattığı üzere hazırlamış olduğu matematik problemlerinin bazılarını Avrupa'ya göndermiş ve Avrupalı matematikçiler tarafından takdirle karşılanmıştır.
- 9 Şubat 1891tarihinde yetmiş yaşında vefat eden Mahmud Mes‘ud Paşa, Fatih Camii Haziresi’ne defnedilmiştir.
Kitabe
O, ebedidir. Önde gelen mareşallerden Genelkurmay Başkanlığı Muhakemat Dairesi Başkanı Mahmud Mes'ud Paşa'nın kabri burasıdır. Ruhu için Fatiha. 8 Şubat 1891. (Hattat) Aziz (Efendi) yazdı.
Burada yatan zat Genelkurmay Başkanlığı Mahkemeler Başkanı Mareşal Mahmud Mes'ud Paşa'dır. Harp Okulu'nun ilk yetiştirdiği kurmay sınıfının birincisi olarak 1846 senesinde mezun oldu. Hoca olarak mektepte kalıp 1862 senesinde kurmay subaylar başkanı olmuştu. 1877 senesine kadar adı geçen başkanlıkta bulundu. Halen mevcut olan binaları ismi zikredilen paşa yaptırmıştır. 1884 senesi Kasım ayında Mareşallik rütbesiyle mahkemeler başkanlığına memur olarak atanmış ve vefatına kadar Meclis-i Ali-i Rüesa başkanlığını da yürütmüştür. 9 Şubat 1891 gecesi yetmiş yaşında olduğu halde bu fani dünyaya veda ederek cennet diyarına gitmiştir. Gayet kibar ve güzel ahlaklı olduğu için bütün askerlerin gönülden sevdiği bir kimse idi. Bu dünyada insanlar yanında hürmete layık olduğu gibi, inşallah ebediyette de bağışlanmaya layık görülmüştür.
Ruhuna el-Fâtiha.