Mehmed Es'ad Yesari Efendi

1730’lu yılların ortalarında İstanbul’da doğan Mehmed Es‘ad Yesârî Efendi, Anadolu Kazaskerliği şerî mahkemesi muhzırlarından Kara Mahmud Ağa’nın oğludur. Doğuştan sağ tarafı felçli, sol eli de sakat olduğu hâlde ta‘lik hattına büyük bir merakla yönelmiştir. “Yesârî” lakabı da sol tarafıyla yazı yazmasından dolayı verilmiştir.

İlk olarak devrin büyük hattatlarından Şeyhülislâm Veliyyüddin Efendi’ye başvurmuş, fakat bedensel engeli sebebiyle talebeliğe kabul edilmemiştir. Daha sonra Dedezâde Mehmed Said Efendi’den meşk etmiş ve 1754’te ta‘lik icâzeti almıştır. Bu icâzet merasiminde Veliyyüddin Efendi’nin de bulunması, Yesârî’nin kısa sürede ulaştığı sanat kudretini gösteren dikkat çekici bir ayrıntıdır.

Mehmed Es‘ad Yesârî, başlangıçta İran ta‘likinin büyük ismi Mîr İmâd’ın üslubunu takip etmiş, zamanla bu yazıyı Osmanlı zevkine göre yeniden şekillendirmiştir. 1776’dan itibaren Türk ta‘lik üslubunun belirginleşmesinde öncü olmuş; özellikle 1780’lerden sonra bu üslubun en güçlü örneklerini vermiştir. Osmanlı hat tarihinde yalnız başarılı bir hattat değil, bir ekol kurucu olarak anılır.

Saray çevresinde de büyük itibar görmüş; III. Mustafa tarafından Sarây-ı Hümâyun’a hat muallimi tayin edilmiştir. I. Abdülhamid ve III. Selim devirlerinde cami, türbe, sebil, medrese, kütüphane, saray ve nişan taşı gibi pek çok mimari eserin celî ta‘lik kitabeleri ona yazdırılmıştır. Beylerbeyi Camii, Emirgân Camii ve Çeşmesi, Hacı Selim Ağa Kütüphanesi, Fatih Türbesi kapı içi kitabesi, Aynalıkavak Kasrı yazıları ve Eyüp Mihrişah Vâlide Sultan İmareti onun İstanbul’daki önemli eserleri arasındadır.

Yesârî Efendi’nin evi aynı zamanda bir hat mektebi gibi çalışmıştır. Oğlundan başka Mîr Mehmed Emin, Arapzâde Mehmed Sâdullah, Mehmed Şehâbeddin, Mektûbî İbrâhim Edhem ve Şerif İhyâ Efendi gibi isimler de onun talebeleri arasında yer alır. En büyük takipçisi ise oğlu Yesârîzâde Mustafa İzzet Efendi’dir. Mustafa İzzet Efendi, babasından aldığı ta‘lik çizgisini 19. yüzyılda celî ta‘likin zirvesine taşıyan büyük hattatlardan biri olmuştur.

Mehmed Es‘ad Yesârî Efendi 12 Receb 1213’te (20 Aralık 1798) vefat etmiş ve Fatih’in Gelenbevî semtindeki Tûtî Abdüllatif Efendi Medresesi haziresine defnedilmiştir. 1849’da vefat eden oğlu Yesârîzâde Mustafa İzzet Efendi de babasının yanına gömülmüştür.

Bu küçük hazire, 20. yüzyıl başındaki yangın ve yol genişletme çalışmaları sırasında ortadan kalkmış; iki büyük hattatın mezar şahideleri daha sonra Fatih Camii Haziresi’ne getirilmiştir. Bugün Fatih Camii Haziresi’nde görülen şahide, bu kaybolmuş hazirenin ve Osmanlı ta‘lik hattının iki büyük isminin hatırasını taşır.