Mehmed Raif Paşa

1836 yılında Girit’te doğan Mehmed Râif Paşa, Girit Vilayet İdare Meclisi üyelerinden İbrahim Ethem Efendi’nin oğludur.

Girit Valisi Ethem Pertev Paşa’nın himayesiyle İstanbul’a gönderilmiş, Mekteb-i İrfan’da okumuş ve henüz genç yaşta Osmanlı bürokrasisine girmiştir. 1850’de, on dört yaşındayken Seraskerlik Nizamiye Meclisi’nde memuriyete başlamıştır.

Mehmed Râif Paşa’nın asıl yetişme çevresi Midhat Paşa’nın kalemidir. Tuna vilayetinde Midhat Paşa’nın yanında görev almış, daha sonra Bağdat ve Suriye çevresindeki hizmetlerde onunla aynı idare halkası içinde bulunmuştur. Beyrut mutasarrıfı iken Midhat Paşa tarafından İstanbul’a gönderilmiş; Sultan II. Abdülhamid devrinde merkezde tutulmuş ve kısa süre sonra Ticaret ve Ziraat Nezareti’ne getirilmiştir.

Rodos, Kıbrıs ve Beyrut mutasarrıflıklarının ardından Ticaret, Nâfia ve Ziraat nazırlıkları, Adana valiliği, Halep valiliği, Rüsumat Eminliği ve Şûrâ-yı Devlet reisliği gibi yüksek görevlerde bulunmuştur.

II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Meclis-i Ayân azalığına seçilmiştir. Meclis-i Ayân, Osmanlı parlamentosunun padişah tarafından belirlenen üyelerden oluşan üst kanadıydı. Râif Paşa, Meşrutiyet sonrasında da devlet hizmetinden tamamen çekilmemiş; kısa bir süre daha Şûrâ-yı Devlet reisliği görevini sürdürmüştür.

Halk arasında “Köse Râif Paşa” adıyla tanınan Mehmed Râif Paşa, yalnız devlet görevleriyle değil, İstanbul’daki konak hayatı ve ailesiyle de iz bırakmıştır. Nişantaşı’nda yaptırdığı ve bugün Şişli Kaymakamlığı binası olarak kullanılan Taş Konak, son dönem Osmanlı konak kültürünün dikkat çekici yapılarından biridir.

Kızı İhsan Râif Hanım, hece vezniyle yazdığı şiirleri ve “Kimseye Etmem Şikâyet” güftesiyle tanınan ilk kadın şairlerimiz arasında yer almıştır.

Dürüstlüğü, nezaketi ve resmî yazıdaki maharetiyle tanınan Mehmed Râif Paşa, 4 Temmuz 1911’de İstanbul’da vefat etmiştir. Sultan Mehmed Reşad’ın iradesiyle Fatih Türbesi Haziresi’ne defnedilmiş; cenazesinde devlet erkânı hazır bulunmuş ve askerî tören düzenlenmiştir.