Mehmed Emin Efendi

1815 yılında Trabzon’un Of ilçesine bağlı Ballıca köyünde doğan Mehmed Emin Efendi, genç yaşta ilim tahsili için Erzurum’a gitmiş; burada birkaç yıl eğitim gördükten sonra 1838’de İstanbul’a gelerek Saçlı Ahmed Efendi ve Toyranlı Mehmed Efendi gibi hocalardan ders almıştır.

İcazet aldıktan sonra uzun yıllar Fatih Camii’nde akâid, tefsir ve fıkıh dersleri vermiş; özellikle cuma günleri yaptığı vaazlarla tanınmıştır. Hırka-i Şerif Camii civarında ikamet eden Mehmed Emin Efendi, geçimini hayvancılıkla sağladığı için çevresinde “Sütçü Mehmed Efendi” adıyla da anılmıştır.

Vaaz ve irşad faaliyetlerinin yanında Mecâlis-i İrşâdiyye, Necâtü’l-Mü’minîn ve başka birçok risale kaleme almıştır. En meşhur eseri olan Necâtü’l-Mü’minîn, özellikle namaz ve ibadetlerde halk arasında görülen yanlışları düzeltmeyi amaçlamış; döneminin önemli ilmihal kitaplarından biri hâline gelmiştir.

Mehmed Emin Efendi’nin sert üslubu zaman zaman dikkat çekmiş; sigara hakkındaki risalesi sebebiyle hakkında soruşturma açılmış, Hırka-i Şerif’teki evinde bulunan risalelerinin yaklaşık bin nüshasına el konulmuş ve kendisi iki yıl süreyle Kütahya’ya sürgün edilmiştir.

Zamanla Mehmed Emin Efendi’nin çevresinde “Fatih Sofuları” adıyla anılan bir dinî çevre oluşmuştur. Kaynaklarda bu çevrenin özellikle Fatih Camii ve çevresinde toplandığı, gündelik yaşayış ve kıyafetleriyle de farklılaştığı aktarılır.

Mehmed Emin Efendi, 1319 yılında (Miladî 1901) vefat etmiş ve Fatih Camii Haziresi’ne defnedilmiştir.