Mehmet Genç

4 Mayıs 1934’te Artvin’in Arhavi ilçesinde doğan Mehmet Genç, İstanbul Haydarpaşa Lisesi’nin ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye ve İktisat Bölümü’nü bitirdi. Kısa bir süre Ankara Valiliği’nde maiyet memurluğu ve Şereflikoçhisar’da kaymakam vekilliği yaptıktan sonra yönünü akademiye çevirdi.

1960’ta İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Türk İktisat Tarihi Enstitüsü’ne girdi ve Osmanlı iktisat tarihçiliğinin kurucu isimlerinden Ömer Lütfi Barkan’ın yanında çalışmaya başladı. Sanayi Devrimi’nin Osmanlı sanayii üzerindeki etkileri üzerine başladığı araştırma, onu Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nin derinliklerine taşıdı. Vergi kayıtları, mukataa defterleri, bütçeler, fiyatlar ve maliye belgeleri, onun tarihçiliğinin ana malzemesi hâline geldi.

Mehmet Genç’in çalışmaları, Osmanlı ekonomisini yalnız rakamlar ve kurumlar üzerinden değil, devletin toplumu ve piyasayı nasıl düşündüğü üzerinden anlamaya yönelmiştir. İaşe, fiskalizm ve gelenekçilik kavramlarıyla Osmanlı iktisadî dünya görüşünü açıklayan yaklaşımı, bu alanın en çok başvurulan çerçevelerinden biri olmuştur.

1983’te Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde görev almaya başladı. Burada Osmanlı iktisat tarihi ve tarih metodolojisi dersleri verdi; emekliliğinden sonra da İTÜ, İstanbul Bilgi Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Şehir Üniversitesi gibi kurumlarda lisans ve lisansüstü derslerini sürdürdü. Öğrencileri ve meslektaşları arasında, sabrı, titizliği ve arşiv belgesini konuşturan sakin üslubuyla hatırlandı.

Makalelerinin önemli bir kısmı 2000 yılında “Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi” adıyla kitaplaştırıldı. Erol Özvar’la birlikte hazırladığı “Osmanlı Maliyesi: Kurumlar ve Bütçeler” çalışması, Osmanlı maliye tarihinin temel başvuru eserleri arasında yer aldı. TDV İslâm Ansiklopedisi’nde iltizam, malikâne, mukataa, esham ve Osmanlı iktisadî yapısı gibi maddeleri kaleme aldı.

2015’te Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görülen Mehmet Genç, 18 Mart 2021’de İstanbul’da vefat etti. Fatih Camii’nde kılınan cenaze namazının ardından 19 Mart 2021’de Fatih Camii Haziresi’ne defnedilmiştir.