Şehbenderzade Hilmi Bey
Profil özeti
Doğumu / Ölümü1865 / 1914
GöreviFikir Adamı / Yazar / Gazeteci / Sufi
Hazire numarası94
Sesli dinle
--:--
Öne Çıkan Özellikler
- 1865 yılında bugün Bulgaristan sınırları içinde bulunan Filibe’de doğan Ahmed Hilmi Bey’in babası Şehbender Süleyman Bey, annesi Şevkiye Hanım’dır. “Şehbenderzâde” lakabı babasının şehbenderlik, yani konsolosluk göreviyle; “Filibeli” nisbesi ise doğduğu şehirle ilgilidir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi’nden sonra ailesiyle İstanbul’a gelmiş, Filibe’de başladığı tahsilini burada sürdürmüştür.
- Memuriyet hayatına Sirkeci Postahanesi’nde başlayan Filibeli Ahmed Hilmi Bey, Beyrut’ta Jön Türklerle temas kurmuş, 1900’de Mısır’a geçmiş, İstanbul’a dönüşünün ardından 1901’de Fîzan’a sürülmüştür. Bu sürgün yılları, onun fikir dünyasında önemli bir dönemeç olmuş; tasavvufa ve Senûsîlik çevresine ilgi duymuş, Arûsiyye tarikatına intisap etmiştir.
- II. Meşrutiyet’in ilanından sonra İstanbul’a dönen Ahmed Hilmi Bey, Darülfünun’da felsefe müderrisliği yapmış ve kısa sürede dönemin hareketli basın hayatı içinde öne çıkmıştır. İttihâd-ı İslâm, Coşkun Kalender ve özellikle Hikmet gibi yayınlarla fikirlerini geniş kitlelere ulaştırmıştır.
- Ahmed Hilmi Bey, II. Meşrutiyet devrinin tartışmalı fikir ortamında Batı taklitçiliğine, materyalist felsefeye ve dönemin siyasî savrulmalarına karşı yazılarıyla tanınmıştır. İttihat ve Terakkî’yi başlangıçta desteklemiş, daha sonra sert biçimde eleştirmiş; bu eleştirileri sebebiyle dergi ve gazeteleri sık sık kapatılmış, 1911’de Kastamonu’ya ve ardından Bursa’ya sürgün edilmiştir.
- Kelâm, felsefe, tasavvuf, tarih, siyaset ve edebiyat alanlarında eserler veren Şehbenderzâde Ahmed Hilmi’nin en tanınmış eseri A'mâk-ı Hayâl'dir. Mânevî arayışı anlatan bu felsefî roman, Türk tasavvuf edebiyatının en önemli eserlerinden biri kabul edilir.
- Yazılarında kimi zaman “Şeyh Mihridîn Arûsî”, mizahî metinlerinde “Coşkun Kalender” ve “Kalender Gedâ”, millî şiirlerinde ise “Özdemir” gibi müstear isimler kullanmıştır.
- 1914 yılında aniden vefat eden Şehbenderzâde Filibeli Ahmed Hilmi Bey, Fatih Camii Haziresi’ne defnedilmiştir.
Kitabe
Bir gece (...) / Böyle bir aşk kanadının (...) dayanmakla buldun / Aşkının damlası dünyanın can noktası (...) ettin aşk irfanında gizli / Cümle vahdette Allah'ı buldun / Hikmet sahibi Şehbender-zade Hilmi Bey ruhuna Fatiha. Sene 1913
Ruhuna el-Fâtiha.