Semavi Eyice

9 Aralık 1922’de İstanbul’da doğan Semavi Eyice, Amasra’nın köklü Eyiceoğulları ailesine mensuptur. Babası deniz subayı Mehmet Kâmil Bey, annesi Hatice Hanım’dır. Doğumundan kısa süre önce Kadıköy’deki aile evi Haydarpaşa Çayırı Yangını sırasında zarar gördüğünden, dünyaya Selimiye’de bir akraba evinde gelmiştir.

Saint Louis ve Saint Joseph Fransız okullarında başladığı eğitimini Galatasaray Lisesi’nde sürdürdü. Eski eserlere ilgisi daha çocukluk yıllarında başladı; hafta sonları İstanbul sokaklarını dolaşarak tarihî yapıları fotoğrafladı, notlar tuttu. Galatasaray Lisesi’nde kendisine verilen İstanbul’un fethi konulu bir ödev, şehri tanıma merakını daha da artırdı.

1943’te Galatasaray Lisesi’nden mezun olduktan sonra, II. Dünya Savaşı’nın zorlu şartları içinde arkeoloji ve sanat tarihi eğitimi için Almanya’ya gitti. Viyana ve Berlin’de derslere devam etti; savaş şartları sebebiyle 1945’te Türkiye’ye döndü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü’nde öğrenimini tamamladı ve “İstanbul Minareleri” başlıklı lisans teziyle mezun oldu.

1952’de “Side’nin Bizans Devrine Ait Yapıları” adlı çalışmasıyla doktorasını tamamladı. Bizans sanatı ve mimarisi üzerine yoğunlaşırken İstanbul’un Osmanlı mirasını da aynı dikkatle inceledi. Bu yönüyle Türkiye’de Bizans sanat tarihi alanının öncü isimlerinden biri oldu; İstanbul’u yalnız bir fetih ve payitaht şehri olarak değil, yüzyıllar boyunca üst üste biriken medeniyet katmanlarıyla ele aldı.

Semavi Eyice’nin çalışmalarının önemli bir kısmı, artık kaybolmuş veya değişmiş tarihî eserlerin izini sürmeye ayrılmıştır. Sokak sokak gezerek tuttuğu notlar, çektiği fotoğraflar ve yayımladığı yazılar, İstanbul’un kaybolan mimari hafızasının korunmasında özel bir yere sahiptir. “Galata ve Kulesi”, “Bizans Devrinde Boğaziçi”, “Son Devir Bizans Mimarisi” ve “Tarih Boyunca İstanbul” gibi eserleri bu geniş ilginin ürünleridir.

İstanbul Üniversitesi’nde uzun yıllar ders veren Eyice, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu üyeliği yaptı; Türk Tarih Kurumu, Alman Arkeoloji Enstitüsü ve Belçika Krallık Akademisi gibi ilmî çevrelerde yer aldı. Çok sayıda ansiklopedi maddesi, makale, kitap ve araştırma yazısıyla Türkiye’de sanat tarihi çalışmalarının en üretken isimlerinden biri oldu.

28 Mayıs 2018’de İstanbul’da vefat eden Semavi Eyice’nin cenaze namazı Fatih Camii’nde kılınmış; ardından Fatih Camii Haziresi’nde Prof. Dr. Halil İnalcık’ın yanına defnedilmiştir.