Yapımından Sonraki Değişiklikler
Yapının bulunduğu arsanın tarihi kökleri, 1688-1710 yılları arasında İstanbul'da bulunan Boğdan (Moldova) Prensi Dimitri Kantemir'in saray ve bahçelerine dayanır.
1711'de Rus Çarı Büyük Petro ile ittifak yaparak Rusya'ya kaçan Dimitri Kantemir'e ait bu mülkler Fener Rum Patrikhanesi'ne verilmiştir.
1882'de bu okulun mezunu olan mimar Konstantinos Dimadis tarafından günümüzdeki bina inşa edilmiştir.
Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) sırasında ihtiyaçlar nedeniyle kısmi olarak hastane ve depo işleviyle kullanılmıştır.
1999 Marmara Depremi sonrasında yapılan analizler sonucunda binanın risk altında olduğu tespit edilmiş ve restorasyon çalışmaları için boşaltılmıştır.
Öne Çıkan Özellikler
Okulun tarihi kökleri, Fatih Sultan Mehmed ile Patrik Gennadios arasında imzalanan, Ortodoksların kendi dillerinde ve inançlarında eğitim görebilmeleri maddesini de içeren 1454 tarihli anlaşmaya dayanır.
Tarihsel süreçte "Patriklik Akademisi", "Mekteb-i Kebir" ve "Fener Rum Erkek Lisesi" isimlerini alan okul, halk arasında "Kırmızı Mektep" olarak da bilinmektedir.
Bizans döneminde felsefe ve teoloji eğitimi verilen kurumda Fatih Sultan Mehmed dönemiyle beraber sadece din adamı değil, Osmanlı İmparatorluğu bürokrasisine insan kaynağı yetiştirilmesi de amaçlanmıştır.
Bizans İmparatorluğu'nun en yüksek eğitim kurumu Konstantiniyye Üniversitesi'nde dersler veren, tarihte ilk olarak Hıristiyan teolojisi derslerinin temel müfredatını yazan, felsefeci ve din adamı Matthaios Kamariotis 1454'te okulun ilk müdürü olmuştur.
Okul, kuruluşundan sonraki ilk yüzyıllarda Patrikhane çevresinde farklı yapılarda eğitim vermiş; 1804’te Kuruçeşme’deki Mavrokordatos Konağı’na, 1850’de Fener Patrikhane karşısındaki Hacı Hanannon Evi’ne, 1882'de ise günümüzdeki binasına taşınmıştır.
Fener sırtlarında hakim bir tepe üzerine inşa edilen bu görkemli yapı, Marsilya'dan getirilen kırmızı ateş tuğlaları, granit süslemeler, burç ve dişli duvarlar ile bir Orta Çağ kalesini andırmaktadır.
Yapı kuş bakışı incelendiğinde Doğu Roma İmparatorluğu'nun simgesi olan çift başlı kartal silüeti formunda tasarlandığı görülmektedir.
Binanın tam ortasında Haliç'in her yerinden görülebilen devasa bir silindirik kule yükselmekte ve kulenin en tepesinde kubbeli bir rasathane (gözlemevi) bulunmaktadır.
Büyük ana kubbenin tam altında en üstten zemin katına kadar, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk Foucault sarkacı olma özelliğini taşıyan 1912 tarihli bir sarkaç bulunur.
Günümüzdeki okulun inşaatını üstlenen bireysel finansör, Sultan II. Abdülhamid'in şahsi finans danışmanı banker Yeorgios Zarifis; kurumsal destekçisi ise Yunanistan'ın kuzeyinde yer alan ve dünyanın en eski Ortodoks manastırlarından biri olan Aynoroz Vatoped Manastırı'dır.
Yunanistan'ın Osmanlı İmparatorluğu'ndan ayrılmasını amaçlayan Filiki Eteria (Dostluk Cemiyeti) bu okulun çatısı altında örgütlenmiştir.
Dilbilimciler İoannis ve Teodosios Zigomalas, filozof Teofilos Koridaleus, Karlofça Antlaşması'nın baş müzakerecisi Aleksandros Mavrokordatos, Isaac Newton'u İstanbul'a getiren matematikçi Evgenios Vulgaris, modern Yunan tarihçiliğinin öncüsü Konstantin Kumas gibi dönemlerinin önemli isimleri bu okulda dersler vermiştir.
Boğdan (Moldova) Prensi Dimitri Kantemir, Eflak (Romanya) Prensi Nikolaos Mavrogenis, tarihçi Konstantinos Paparrigopulos, 1963 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Yorgo Seferis gibi isimler bu okuldan mezun olmuştur.
