Özel Kalfayan Ermeni Okulları
Yapımından Sonraki Değişiklikler:
- Yerleşkenin okul geçmişi, Surp Garabet Ermeni Kilisesi çevresindeki daha eski eğitim yapılarıyla ilişkilidir, 1727’de kilisenin yeniden inşası sırasında doğu tarafına bir okul yapısı inşa edildiği belirtilmektedir.
- Cemaran Mektebi adıyla bilinen yapı, 9 Aralık 1838’de Üsküdar Yenimahalle’de, bugünkü Semerciyan-Cemaran okulunun bulunduğu yerde açılmıştır; kurum İstanbul’un ilk Ermeni yüksek ve leylî mektebidir.
- Cemaran Mektebi 1841’de kapanmıştır; yapı bir dönem askerî hastane olarak kullanılmış, 1845’te Ermeni cemaatine iade edilmiş ve okul 1846’da yeniden açılmıştır.
- Mektep 1850’de Yedikule Ermeni Hastahanesi’ne taşınmıştır; Üsküdar’daki bina 1854-1855 Kırım Harbi sırasında yeniden askerî hastane olarak kullanılmış, ardından 1859’a kadar resmî idadi mektebi işlevi görmüştür.
- Yenimahalle’deki üç katlı ahşap Cemaran binası 2 Ağustos 1887 yangınında tamamen yanmıştır.
- Bugünkü kâgir okul binası, aynı mahalde tüccar Levon Semerciyan’ın maddî yardımıyla 1911’de inşa edilmiştir.
- Kalfayan kurumu, Rahibe Sırpuhi Nişan Kalfayan tarafından 1866’da kurulmuştur; kurum 1900’de eğitim-öğretim çalışmalarını başlatmış, 14 Haziran 1928 tarihli ruhsatla Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmî kimlik kazanmıştır.
- 1997’de zorunlu eğitimin 8 yıla çıkarılmasından sonra Kalfayan Okulu, 1999-2000 öğretim yılında Özel Semerciyan Cemaran Ermeni İlköğretim Okulu ile birleşmiş ve Semerciyan Cemaran’ın tarihî binasında eğitim vermeye başlamıştır; 2000-2001’de Üsküdar’daki Özel Nersesyan Yermonyan Ermeni İlköğretim Okulu ile birleşme gerçekleşmiştir.
- Okul, 2012’de 4+4 sistemine geçiş sonrasında mevcut adresinde ilkokul-ortaokul düzenine uygun biçimde eğitimini sürdürmektedir.
Öne Çıkan Özellikleri:
- Yapı, “Semerciyan Cemeran Ermeni Okulu” adıyla da bilinir; mevcut kullanımda Kalfayan Ermeni Okulları ile özdeşleşmiş tarihî bir okul binasıdır.
- Yerleşke, Cemaran Mektebi geleneği ile Kalfayan kurum tarihini aynı yapıda birleştiren nadir eğitim mirası örneklerindendir; bu nedenle 19. yüzyıl Ermeni eğitim tarihi ile 20. yüzyıl başı okul mimarisini birlikte temsil eder.
- Mevcut bina, bodrum üzerine iki katlı ve dikdörtgen planlıdır; ana giriş güneyde yer alır, kuzeyde bahçeye açılan ikinci bir çıkış bulunur.
- Güney cephesinde 10 basamakla ulaşılan anıtsal giriş, üstünde çift sütunlu hafif çıkmalı balkon, pilastr düzeni, iyon başlıklar ve bezemeli korniş hattı yapının ayırt edici cephe karakterini oluşturur.
- İç mekânda güneyden girilen orta aks üzerinde geniş bir koridor ve kuzeyde merdiven holü yer alır; odalar koridorun iki yanına yerleştirilmiş simetrik bir düzen gösterir.
- Yapı, bahçesinde bulunan su kuyusuyla kendine özgü bir 20. yüzyıl Ermeni okuludur.
