Afganiler Tekkesi
Yapımından Sonraki Değişiklikler:
- Tekke, 19. yüzyılda birkaç defa tamir görmüştür.
- 1925’te tekke ve zaviyelerin kapatılmasından sonra bir süre daha Afganlı dervişleri barındırmıştır; ardından metruk kalarak harap olmuştur.
- 1942’de tekkenin büyük kısmı yıktırılmış; cümle kapısı üzerindeki kitâbe Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’ne götürülmüş, daha sonra Amcazâde Hüseyin Paşa Külliyesi’ne nakledilmiştir.
- Bugüne ihata duvarı, cümle kapısı, çeşme, hazîre, meşrutanın bir bölümü ve selâmlık köşkü kalmıştır.
Öne Çıkan Özellikleri:
- Afganlılar Tekkesi, Afganî Kalenderhânesi ve Kalenderhâne Tekkesi adları kullanılmıştır.
- Tekke, Çinili Camii yakınında Nakşibendî geleneğiyle ilişkilidir; kuruluş amacı Afganistan’dan gelen bekâr ve seyyah dervişlerin barındırılmasıdır.
- Tekkenin postuna, kapatılmasına kadar yalnız Afganlı mücerred Nakşibendî şeyhleri oturmuştur.
- Yerleşkede konaklamaya dönük geniş bir program uygulanmıştır; mescid-tevhidhâne, şeyh meşrutası, derviş hücreleri, büyük mutfak, kiler, taamhâne, selâmlık köşkü, çeşme, havuz ve hazîre bir arada kurgulanmıştır.
- Selâmlık köşkü tek katlı ve tek hacimli bir yapıdır; içinde karşılıklı ahşap seki ile aralarında mermer bir havuz ve fıskiye düzeni bulunur, zemin süslemesi mozaik düzenlemesiyle dikkat çeker.
- Tekkeye kesme taş kemerli ve söveli bir kapıdan girilir; bahçe içinde hazîre, havuz ve kuyu düzeni ile 1845 (Hicri 1261) tarihli kitâbeli bir çeşme yer alır.
