Valide-i Atik Madrasa
Yapımından Sonraki Değişiklikler:
- 1899’da medrese kubbesinin kurşun örtüsünde hasar tespit edilmiş; tamiri için karar alınmıştır.
- 1960 yılında onarım gördüğü kaydedilmiştir.
- Dershane kapısı kemeri üzerine 1397 (1977) tarihli bir kitabe konulmuş; bu kitabe medresenin bir dönem yurt olarak kullanıldığını belirtmiştir .
Öne Çıkan Özellikleri:
- Atik Valide Medresesi ve Eski Valide Medresesi adlarıyla da anılır.
- Toptaşı Camii’nin kuzeyinde ve şadırvan avlusunun önünde yer alır; cami avlusu daha üst kotta kaldığı için medrese avlusuna 19 basamaklı taş merdivenle inilir.
- Merdivenin üzerinde kubbeli küçük bir oda bulunur; bu odada Şeyh Abdülkadir Efendi’nin bir dönem oturduğu belirtilir.
- Dışarıya açılan birden fazla kapısı vardır; ayrıca bu kapıların üzerinde kitabe bulunmadığı kaydedilmiştir.
- Avlunun ortasında mermer bir şadırvan ve cami avlu duvarına yakın bir yerde kuyu bulunduğu belirtilir.
- Avlunun üç tarafına sıralanan odaların önünde kubbeli bir revak vardır; revakı 17 mermer sütun taşır.
- Revak birimleri toplam 19 birim olarak verilir; hücre sayısı toplam 18, dershane ise avlunun orta aksında ayrı bir kütle olarak tanımlanır.
- Hücreler üç pencereyle aydınlanır; hücrelerde ocak ve dolap nişleri bulunduğu kaydedilmiştir.
- Kare planlı dershanenin altından Valide Kethüdası Sokağı’nın geçtiği belirtilir; dershaneye iki taraftan merdivenle çıkılır.
- Medresenin XVI. yüzyıl sonlarında İstanbul’un önde gelen medreseleri arasında sayıldığı; medresede ilmî toplantıların (dersiam) düzenlendiği ve Nurbânû Sultan’ın medrese için kıymetli bir kitap koleksiyonu bağışladığı belirtilir.
