İsmet Efendi Sufi Lodge Mosque
Yapımından Sonraki Değişiklikler:
- Tekke faaliyetlerinin 1925’te sona ermesiyle yapı grubu uzun süre bakımsız kalmış; tevhidhâne olarak kullanılan kâgir bölümün işlevi zayıflamıştır.
- 1958’de, resmî izin süreci yürütülerek tevhidhâne birimleri birleştirilmiş; minare ve son cemaat yeri eklenmesiyle yapı cami işlevine dönüştürülmüştür.
- 1960’larda caminin ibadete elverişli hâle getirilmesi için onarım ve düzenlemeler yapılmış; minare betonarme olarak yenilenmiş/yeniden yapılmıştır (tek şerefeli).
- 1992’de çevre düzeni kapsamında avlu duvarının kuzey bölümünde müdahale yapılmış; bu süreçte duvarla ilişkili bazı unsurlar ortadan kalkmıştır.
Öne Çıkan Özellikleri:
- Yapı, kâgir duvarlı ve kare planlı bir ibadet mekânı olarak tarif edilir; üst örtüde yarım kubbe etkisi veren bir düzenin ve kiremit kaplı bir çatının öne çıktığı belirtilir.
- Harimde mihrap duvar içinde oyularak düzenlenmiş; minber ve vaaz kürsüsü ahşap elemanlar olarak tanımlanmıştır.
- Kadınlar mahfili, son cemaatle ilişkili bir geçiş kurgusu içinde, yapının çağdaş müdahalelerle biçimlenen iç mekân katmanını oluşturur.
- Pencere açıklıkları, harimde yönlere göre farklı sayıda düzenlenmiş olup iç mekânın aydınlatma kurgusu bu dağılımla okunur.
- Tekke alanı içinde yer alması nedeniyle cami, geniş bir avlu/hazire ile birlikte düşünülür; bu avlu düzeni, ibadet mekânını tek başına bir yapı olmaktan çıkarıp “avlu + mezarlık + ibadet” bütününe dönüştüren güçlü bir mimari çerçeve oluşturur.
- İstanbul’daki Hâlidîlik tarihinin erken merkezlerinden biri olması, yapının mimarisini tekke programı (tevhidhâne–harem/selâmlık vb.) ile ilişkili okumayı mümkün kılan tarihî bir arka plan sunar.
