Мечеть Ахмет Деде
Yapımından Sonraki Değişiklikler:
- Yapının inşa tarihi H. 1145 / Miladi 1732’dir.
- Yapıya daha sonraki bir tarihte İshak Efendi tarafından minber konmuştur; yapı mescit işlevinden cami işlevine geçmiştir.
- Tekke listelerinde H. 1256 ve H. 1294 yıllarında yerinin arsa olduğu kaydı yer alır.
- Giriş kapısı üzerindeki kitabe tarihi H. 1304 / 1886’dır; kapı düzeni bu dönemde belirgin bir onarım/yenileme katmanı taşır.
- Yapı günümüzde mescit–tevhidhâne–hazire bileşimiyle varlığını sürdürür; mescit içinde kuyu bulunur.
Öne Çıkan Özellikleri:
- Yapının diğer adları Hatuniye Tekkesi, Hoca Hüsam Tekkesi, Hüsam Efendi Tekkesi, Selim Efendi Tekkesi ve Kadınlar Tekkesi’dir.
- Mescidin, Hatuniye Tekkesi olarak Osmanlı döneminde açılmış tarihte Türkiye’nin ilk kadın sığınma evi olarak kabul edilmektedir. Tekkenin mensuplarından çoğunun kadın olduğu, bu tesisin yaşlı ve kimsesiz kadınlar için bir tür huzurevi görevini ifa ettiği söylenmektedir.
- Yapı, aynı zamanda İstanbul’un işgal altında olduğu yıllarda, Anadolu’ya silah kaçırma faaliyetinin merkezlerinden birisidir.
- Hâtûniye Tekkesi, Milli Kurtuluş Savaşı’nda, Anadolu’ya askerî teçhizat sevkiyatı yapan “Mim Mim” adlı gizli cemiyetin şubesi olarak Eyüpsultan’da mühim hizmetlerde bulunmuştur.
- Yerleşim, geniş ve eğimli bir arazi üzerinde kuruludur; yapı grubunun arazide yayılması, tekke-mescit düzenini “bahçe + hazire” bütünlüğü içinde okunur kılar.
- Yapı grubunun birden fazla kapısı vardır; kapı eşiklerinin yol kotuyla ilişkisi, çevredeki kentsel müdahalelerin yapı algısını doğrudan etkilediğini gösterir.
- H. 1304 / 1886 tarihli dış kapı kitabeli olup mermer sövelidir; kitabe düzeninde Kelime-i Tevhid yer alır ve iki yanda Mevlevî sikkesi kabartmaları bulunur.
- Hazire, yapı bütününün parçasıdır; haziredeki mezar taşları ve kitabeler, tekke çevresinde oluşan çok katmanlı dini/toplumsal hafızayı somutlaştırır.
